Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu – ROE
Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) là gì?

ROE, một chỉ số dùng để đo hiệu quả hoạt động tài chính, được tính bằng Lợi Nhuận chia cho Giá Trị Vốn Chủ Sở Hữu. Bởi vì Giá Trị Vốn Chủ Sở Hữu bằng với tổng tài sản của công ty trừ cho các khoản nợ của công ty, do đó ROE cũng có thể hiểu là tỷ số giữa Lợi Nhuận Ròng (Net Income) và Giá Trị Tài Sản Ròng (Net Assets).

ROE được thể hiện dưới dạng tỷ số phần trăm và có thể được tính cho bất kỳ công ty nào với điều kiện Lợi Nhuận Ròng và Giá Trị Vốn Chủ Sở Hữu đều dương. Khi cần đánh giá một công ty này với một công ty khác có hoạt động kinh doanh tương tự thì ROE rất hữu dụng. Tuy nhiên, việc so sánh ROE của một công ty có thể trả nhiều cổ tức với một công ty không thể trả cổ tức có thể gây ra nhiều hiểu nhầm, thậm chí trong cùng một ngành công nghiệp. (vì việc trả cổ tức có thể ảnh hưởng đến Giá Trị Vốn Chủ Sở Hữu của công ty – OSMIA)

Chi tiết hơn về ROE

Lợi Nhuận Ròng của năm tài chính trước (hoặc 12 tháng vừa qua), có thể tìm thấy được trên báo cáo kết quả kinh doanh – một bản tổng hợp tình hình kinh doanh của cả công ty trong suốt năm.

Vốn Chủ Sỡ Hữu có thể được tìm thấy trên bảng cân đối kế toán – một bảng tổng hợp sự thay đổi giá trị toàn bộ các tài sản, nợ và vốn của công ty. Thông thường thì Trung Bình Vốn Chủ Sở sẽ được sử dụng để tính ROE nhằm hạn chế sự sai lệnh về thời gian của hai bảng báo cáo. (Trong khi báo cáo kết quả kinh doanh được trình bày theo hoạt động xuyên suốt năm tài chính còn bảng cân đối kế toán được trình bày theo thời điểm. Do đó lợi nhuận là kết quả của hoạt động kinh doanh trong suốt năm tài chính, còn giá trị vốn chủ sở hữu chỉ xem xét tại thời điểm đầu năm hoặc cuối năm tài chính – OSMIA).

Trung bình vốn chủ sở hữu được tính bằng trung bình cộng của vốn chủ sở hữu đầu năm và vốn chủ sở hữu cuối năm. (Tuy nhiên, OSMIA có đề xuất như sau: nếu xem xét trên khía cạnh hiệu quả hoạt động kinh doanh thì nhà đầu tư nên sử dụng vốn chủ sở hữu đầu năm để tính toán hiệu quả sử dụng vốn, nếu xem xét ở góc độ cấu trúc vốn như bao nhiêu vốn hiện tại được tạo ra từ lợi nhuận thì nhà đầu tư nên sử dụng vốn chủ sở hữu cuối năm hoặc trung bình vốn.)

 

Ngoài ra nhà đầu tư cũng có thể sử dụng vốn chủ sở hữu hàng quý để tính toán trung bình vốn được chính xác hơn.

Hãy tưởng tượng một công ty có lợi nhuận hàng năm là $1.800.000 và trung bình vốn chủ sở hữu là $12.000.000, thì ROE của công ty đó là 15%.

ROE = $1.800.000 / $12.000.000 = 15%

Tuy nhiên, sẽ không thực tế nếu so sánh ROE của một công ty với một công ty khác có hoạt động kinh doanh hoàn toàn khác nhau. Tuy nhiên, có một gợi ý phổ biến cho các nhà đầu tư là chỉ số ROE chấp nhận được là gần bằng với trung bình của chỉ số S&P500 trong dài hạn (14%) và nhỏ hơn 10% là không tốt. (Ở Việt Nam, OSMIA gợi ý chỉ số ROE nên trên 25% và không nhỏ hơn 20%)

Sử dụng ROE để ước tính tốc độ tăng trưởng (growth rate)

Mặc dù có nhiều khó khăn, nhưng ROE có thể là khởi điểm tốt để có thể ước lượng được tốc độ tăng trưởng trong tương lai của cổ phiếu và tốc độ tăng trưởng của cổ tức. Hai phép tính này có liên hệ với nhau và có thể được sử dụng dễ dàng cho việc so sánh các công ty tương tự nhau.

Để ước lượng tốc độ tăng trưởng của công ty trong tương lai, ta nhân ROE với tỷ lệ lợi nhuận còn lại của công ty. Tỷ lệ lợi nhuận còn lại là phần trăm của lợi nhuận mà công ty làm ra và được giữ lại hoặc được tái đầu tư cho tăng trưởng của công ty trong tương lai.

Giả sử có hai công ty cùng ROE và lợi nhuận, nhưng khác tỷ lệ lợi nhuận giữ lại. Công ty đầu tiên, tên là DivCo, có ROE 15% và chia cổ tức cho các nhà đầu tư là 30% lợi nhuận của nó, điều này cũng có nghĩa là DivCo sẽ giữ lại 70%. Công ty thứ 2, GrowthCo, cũng có ROE là 15% nhưng chỉ trả cổ tức cho nhà đầu tư là 10% lợi nhuận và giữ lại 90% lợi nhuận.

Tốc độ tăng trưởng của hai công ty là:

Công thức chung GrowthRate = ROE x Retention Ratio
DivCo          10.5% =  15% x 70%
GrowthCo          13.5% =  15% x 90%

 

Sử dụng ROE để so sánh cổ phiếu

Một chỉ số ROE tốt hay xấu sẽ phụ thuộc vào sự hợp lý các cổ phiếu cần so sánh. Ví dụ, các công ty hàng tiêu dùng thường có rất nhiều tài sản và nợ trên bảng cân đối kế toán nhưng có lợi nhuận tương đối thấp. Một chỉ số ROE bình thường của ngành hàng tiêu dùng là 10% hoặc ít hơn. Một công ty bán lẻ hoặc công nghệ sử dụng ít tài sản hơn so với lợi nhuận làm ra, do đó ROE là 18% hoặc hơn.

Một nguyên tắc nhỏ là tập trung vào công ty có ROE bằng hoặc cao hơn trung bình ngành. Ví dụ, một công ty, TechCO, có ROE ổn định ở mức 18% trong các năm trước so với ROE trung bình ngành là 15%. Nhà đầu tư có thể kết luận rằng việc quản lý của công ty TechCo là trên mức trung bình ngành trong việc sử dụng tài sản của công ty để tạo ra lợi nhuận.

Làm thế nào ROE có thể xác định được các vấn đề

Thật bất ngờ là tại sao một chỉ số ROE trung bình hoặc cao hơn đôi chút lại tốt hơn một chỉ số ROE gấp đôi, gấp ba, thậm chí cao hơn nữa rất nhiều so với trung bình ngành. Có phải cổ phiếu có ROE cao là có giá trị cao hơn? Thỉnh thoảng, một chỉ số ROE cao là một điều tốt nếu như lợi nhuận ròng rất lớn được làm ra công ty đã kinh doanh đã rất tốt với mức vốn chủ bình thường. Tuy nhiên, hầu hết các chỉ số ROE quá cao là do vốn chủ sở hữu thấp so với lợi nhuận bình thường, đó là rủi ro.

Lợi nhuận bất thường

Hãy tưởng tượng một công ty, LossCo, đã bị thua lỗ trong rất nhiều năm. Các khoản thua lỗ của mỗi năm được ghi nhận vào bảng cân đối kế toán trên mục vốn chủ sở hữu như là âm lợi nhuận giữ lại. Phần lỗ này làm giảm vốn chủ sở hữu. Giả sử, công ty LossCo vừa bắt được một cơn gió tốt trong năm vừa rồi và có lợi nhuận dương. Bây giờ, khi tính ROE, phần mẫu số hiện tại đang là rất thấp do thua lỗ nhiều năm trước làm cho ROE cao một cách dễ hiểu lầm.

Trong trường hợp này, một ROE cao sẽ rất hữu ít bởi vì nó báo cho các nhà đầu tư biết rằng công ty LossCo không có được lịch sử lợi nhuận nhất quán. Một khoản đầu tư vào công ty như LossCo sẽ có rủi ro cao hơn là những công ty có xu hướng lợi nhuận ổn định và có ROE thấp hơn.

Nợ quá cao

Nếu một công ty đã và đang vay nợ rất nhiều, nó có thể làm tăng ROE bởi vì vốn chủ sở hữu là bằng tài sản trừ đi nợ. Công ty càng vay nhiều nợ, vốn chủ sở hữu càng thấp. Một tính huống điển hình cho việc này là công ty vay nợ nhiều để mua lại cổ phiếu của chính nó. Việc này có thể thổi phồng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu, nhưng lại không ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng hay hiệu quả kinh doanh. (Theo quan điểm của OSMIA thì ROE sẽ cao ngay trong thời điểm vừa mượn nợ, nhưng về sau công ty phải trả tiền lãi vay nên lợi nhuận sẽ giảm và ROE sẽ từ từ thấp trở lại – OSMIA).

ROE âm

Nếu một công ty có lợi nhuận âm (lỗ) thì ROE thường sẽ không được tính. Tuy nhiên, nếu một công ty có vốn chủ sở hữu âm bởi vì thua lỗ trong những giai đoạn trước, vì vay mượn quá nhiều hoặc vì mua lại cổ phiếu trong thời gian dài, thì ROE có thể bị âm vì mẫu số là một giá trị âm.

Nếu ROE là số âm, một vấn đề phổ biến sẽ là nợ đặc biệt rất lớn hoặc là lợi nhuận không nhất quán. Tuy nhiên, ở đây có một số khác biệt cho các công ty đang tạo ra lợi nhuận và đang sử dụng dòng tiền đó để mua lại cổ phiếu của chính nó. Đối với một số công ty, đây cũng là một cách linh động để trả cổ tức và nó có thể làm giảm vốn chủ (do khoản tiền mua lại cổ phiếu sẽ được trừ ra khỏi vốn chủ sở hữu) đủ để khắc phục âm vốn.

Trong mọi tình huống, tỷ số ROE âm hoặc cực cao nên được cân nhắc là tính hiệu cảnh báo có giá trị cho việc nghiên cứu. Trong một số ít trường hợp, chỉ số ROE âm có thể là do dòng tiền được dùng để tài trợ cho các chương trình mua lại cổ phiếu và sự quản lý xuất sắc, nhưng rất ít khi xảy ra. Trong đa số các trường hợp, một công ty có chỉ số ROE âm không thể được đánh giá ngang bằng các chứng khoán có các chỉ số ROE dương.

Tóm lược

ROE là tỷ số của Lợi Nhuận Ròng trên Vốn Chủ Sở Hữu (Tài Sản Ròng). ROE được xem như là thước đo sự hiệu quả trong việc quản lý sử dụng tài sản của công ty để tạo ra lợi nhuận. Tỷ lệ tăng trưởng ổn định và tỷ lệ tăng trưởng cổ tức có thể được ước lượng bằng ROE  giả định rằng chỉ số này bằng hoặc cao hơn đôi chút chỉ số trung bình của ngành. Sử dụng ROE rất hữu dụng cho việc so sánh giữa các cổ phiếu, nhưng nhà đầu tư nên cẩn thận khi so sánh các cổ phiếu không tương tự nhau và có các chính sách cổ tức khác nhau.

(Source: https://www.investopedia.com/terms/r/returnonequity.asp)

#Osmia #training #daotao #cophiegiatri #chungkhoan #dautugiatri #LoiNhuanTrenVonSoHuu #ROE